to złożony proces neurologiczny zachodzący w ośrodkowym układzie nerwowym, który umożliwia prawidłowe odbieranie, organizowanie, interpretowanie i wykorzystywanie informacji napływających ze wszystkich zmysłów.

Każdego dnia nasz mózg otrzymuje ogromną ilość bodźców płynących z otoczenia oraz własnego ciała. Informacje te pochodzą m.in. ze wzroku, słuchu, dotyku, smaku, węchu, a także z układu przedsionkowego (równowagi) i proprioceptywnego (czucia głębokiego).

Prawidłowo działający układ nerwowy pozwala mózgowi odpowiednio segregować, analizować i łączyć informacje sensoryczne, a następnie tworzyć adekwatne reakcje ruchowe, emocjonalne i poznawcze.

Znaczenie prawidłowej integracji sensorycznej

Sprawnie przebiegający proces integracji sensorycznej stanowi podstawę prawidłowego rozwoju dziecka. Umożliwia:

• prawidłową kontrolę ruchu i postawy ciała,
• rozwój koordynacji wzrokowo-ruchowej,
• kształtowanie koncentracji uwagi,
• rozwój mowy i komunikacji,
• efektywną naukę,
• samodzielność w codziennym funkcjonowaniu,
• właściwe reagowanie na sytuacje społeczne i emocjonalne.

Dzięki integracji sensorycznej dziecko uczy się poznawać swoje ciało, rozumieć otaczający świat oraz dostosowywać swoje zachowanie do różnych sytuacji.

Kiedy mówimy o zaburzeniach integracji sensorycznej?

Zaburzenia integracji sensorycznej pojawiają się wtedy, gdy układ nerwowy nieprawidłowo odbiera, przetwarza lub organizuje informacje zmysłowe. W efekcie dziecko może mieć trudności z odpowiednim reagowaniem na bodźce płynące z otoczenia.

Nieprawidłowości w zakresie przetwarzania sensorycznego mogą wpływać na rozwój ruchowy, emocjonalny, społeczny oraz edukacyjny dziecka.

Objawy mogące wskazywać na trudności w zakresie integracji sensorycznej:

• nadmierna lub zbyt mała wrażliwość na bodźce (dotyk, dźwięki, zapachy, ruch),
• trudności z koncentracją uwagi,
• problemy z koordynacją ruchową i planowaniem ruchu,
• niezgrabność ruchowa,
• trudności z wykonywaniem czynności samoobsługowych,
• niechęć do określonych faktur, materiałów lub aktywności,
• nadmierna potrzeba ruchu lub unikanie ruchu,
• trudności z utrzymaniem równowagi,
• problemy z regulacją emocji,
• nadpobudliwość lub wycofanie,
• trudności w funkcjonowaniu w grupie rówieśniczej.

Warto pamiętać, że zachowania te nie wynikają z braku chęci współpracy dziecka ani z niewłaściwego wychowania. Są konsekwencją odmiennego sposobu przetwarzania informacji przez układ nerwowy.

Podstawowe układy sensoryczne

Szczególne znaczenie dla rozwoju dziecka mają trzy podstawowe systemy sensoryczne:

• Układ przedsionkowy (zmysł równowagi) - odpowiada m.in. za kontrolę ruchu, równowagę, napięcie mięśniowe oraz orientację przestrzenną.

• Układ proprioceptywny (czucie głębokie) - dostarcza informacji o położeniu ciała i pracy mięśni. Umożliwia planowanie i kontrolowanie ruchów.

• Układ dotykowy - odpowiada za odbieranie informacji poprzez skórę, pomaga w poznawaniu świata oraz budowaniu poczucia bezpieczeństwa.

Prawidłowe funkcjonowanie tych układów stanowi podstawę dalszego rozwoju psychoruchowego dziecka.

Terapia integracji sensorycznej

Terapia SI jest specjalistyczną formą oddziaływania terapeutycznego, której celem jest wspieranie prawidłowego rozwoju procesów sensorycznych poprzez odpowiednio dobrane aktywności ruchowe i sensoryczne.

Podczas zajęć dziecko, w bezpiecznych i kontrolowanych warunkach, poprzez zabawę uczy się lepiej organizować docierające do niego bodźce oraz skuteczniej reagować na wymagania otoczenia.

Terapia może wspierać rozwój:

• sprawności ruchowej,
• koncentracji i uwagi,
• planowania ruchu,
• samodzielności,
• regulacji emocji,
• umiejętności uczenia się.

Dla kogo przeznaczona jest terapia integracji sensorycznej?

Terapia SI kierowana jest przede wszystkim do dzieci w wieku niemowlęcym, przedszkolnym i szkolnym, ponieważ w tym okresie układ nerwowy charakteryzuje się dużą plastycznością i zdolnością do uczenia się nowych sposobów reagowania.

Może być również stosowana u starszych dzieci, młodzieży oraz osób dorosłych wymagających wsparcia w zakresie przetwarzania sensorycznego.

Wczesne rozpoznanie trudności i odpowiednio dobrana terapia pozwalają dziecku lepiej wykorzystać swój

potencjał, poprawić codzienne funkcjonowanie oraz zwiększyć komfort życia.