Specyficzne trudności w czytaniu mogą przejawiać się w zakresie:

1. Tempa czytania

• czytanie odbywa się znacznie wolniej niż u rówieśników,
• tempo czytania może być opóźnione w stosunku do poziomu klasy (nawet o 1–2 lata edukacyjne).

2. Techniki czytania

Trudności dotyczą m.in.:

• wolnego, niepłynnego głoskowania,
• problemów z łączeniem głosek w sylaby i wyrazy,
• trudności w automatyzacji procesu czytania,
• problemów z analizą i syntezą słuchowo-językową.

3. Rodzaju i liczby popełnianych błędów

Najczęściej występują:

• mylenie liter o podobnym wyglądzie graficznym
  (np. m–n, r–n, a–o, o–c, l–t, ł–t),
• rotacje (inwersje statyczne) – mylenie liter o podobnym kształcie, ale różnym kierunku ułożenia
  (np. p–d, p–b, d–b, n–u, m–w),
• zamiana liter o podobnym brzmieniu
  (np. b–p, d–t, k–g, s–sz, l–r),
• inwersje dynamiczne – przestawianie kolejności liter, sylab lub wyrazów,
• elizje – opuszczanie liter, sylab, wyrazów lub fragmentów tekstu,
• agramatyzmy – zniekształcanie wyrazów poprzez zmianę końcówek, dodawanie lub pomijanie elementów,
• regresje – powracanie do wcześniej przeczytanych liter, sylab, wyrazów lub wersów.

4. Rozumienie czytanego tekstu

Trudności mogą występować mimo poprawnego odczytywania wyrazów i dotyczą:

• problemów z uchwyceniem sensu tekstu,
• trudności w interpretowaniu informacji,
• ograniczonego rozumienia przeczytanej treści.

Trudności w pisaniu

Trudności w pisaniu określa się na podstawie poprawności zapisu oraz poziomu graficznego pisma.

1. Błędy w zapisie wyrazów

Błędy na poziomie dekodowania:

• mylenie liter o podobnym kształcie
  (np. u–w, o–a–ą, e–c, l–t–ł, k–h),
• rotacje (inwersje statyczne) – mylenie liter o podobnym kształcie, lecz innym kierunku ułożenia
  (np. p–b–d–g, m–w–n–u),
• mylenie liter podobnych brzmieniowo
  (np. d–t, w–f, g–k, b–p, s–sz–ś),
• inwersje dynamiczne – przestawianie kolejności liter, sylab lub wyrazów,
• elizje – opuszczanie liter, sylab lub wyrazów,
• dodawanie elementów – liter, sylab lub wyrazów,
• perseweracje – powtarzanie tych samych liter, sylab lub wyrazów,
• kontaminacje – tworzenie nowych wyrazów poprzez połączenie fragmentów różnych wyrazów,
• asocjacje – nieprawidłowe łączenie przyimków z rzeczownikami,
• dysocjacje – nieuzasadnione rozdzielanie wyrazów,
• agramatyzmy – błędy w zakresie form gramatycznych,
• zlepki liter i bezsensowne zapisy,
• litery zwierciadlane i pismo lustrzane.

2. Błędy ortograficzne

Trudności mogą obejmować:

• mylenie liter i–j,
• mylenie zapisów: ś–si, ć–ci, ź–zi, ń–ni, dź–dzi,
• trudności w zapisie samogłosek nosowych ą, ę,
• problemy z zapisem głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych,
• nieprzestrzeganie zasad:
  • pisowni łącznej i rozdzielnej,
  • stosowania wielkich liter,
  • podziału wyrazów,
  • używania znaków interpunkcyjnych.

3. Obniżony poziom graficzny pisma

Trudności mogą przejawiać się poprzez:

• nieczytelne, niestaranne pismo,
• zaburzenia kształtu i proporcji liter,
• nieprawidłowe rozmieszczenie zapisu w liniaturze,
• trudności z utrzymaniem odpowiedniego tempa pisania.

O trudnościach grafomotorycznych mówimy szczególnie wtedy, gdy pismo nie spełnia podstawowej funkcji komunikacyjnej, a trudność jego wykonania ogranicza możliwość efektywnego uczenia się i zapisywania informacji.